Teoria e Ajnshtajnit për relativitetin nuk është thjesht një formulë matematike. Ajo është një thyerje brutale e mënyrës se si ne e perceptojmë ekzistencën. Për fizikën moderne, ndarja mes të shkuarës, të tashmes dhe të ardhmes mund të jetë thjesht një iluzion i trurit tonë.
Hapësirë-Koha: Struktura me katër dimensione
Ajnshtajni vërtetoi se hapësira dhe koha nuk janë të ndara. Ato formojnë një pëlhurë të vetme të quajtur “spacetime” (hapësirë-kohë). Nëse hapësira ka tri dimensione (lartësi, gjerësi, gjatësi), koha është dimensioni i katërt. Në këtë strukturë, ngjarjet nuk “ndodhin” dhe pastaj zhduken; ato janë pika fikse në këtë strukturë gjigante.
Modeli i “Universit Bllok”
Imagjinoni një rrotull filmi. Kur shihni filmin në projektor, ju duket sikur koha po rrjedh dhe personazhet po lëvizin. Por, nëse e shihni shiritin e filmit në dorë, të gjitha kuadrot (e shkuara, e tashmja dhe fundi) ekzistojnë në të njëjtën kohë.
* Eternalizmi: Kjo teori sugjeron se çdo moment që keni jetuar dhe çdo moment që do të jetoni, tashmë “ndodhet” diku në strukturën e universit.
* Vëzhguesi: Ne jemi si një dritë projektori që lëviz përgjatë këtij shiriti. Ne e përjetojmë kohën si rrjedhë, por në realitet, i gjithë “filmi” i universit është i ngrirë dhe i plotë.
Fundi i nocionit “Tani”
Sipas Relativitetit Special, nuk ekziston një “tani” universale. Për shkak të shpejtësisë dhe gravitetit, dy njerëz mund t’i perceptojnë ngjarjet në sekuenca të ndryshme. Kjo do të thotë se ajo që për ju është “e ardhmja”, për një vëzhgues tjetër në univers mund të jetë tashmë “e shkuar”. Nëse e ardhmja e dikujt është e shkuara e dikujt tjetër, atëherë e ardhmja duhet të ekzistojë tashmë.
Një iluzion këmbëngulës
Vetë Ajnshtajni, pas vdekjes së mikut të tij të ngushtë Michele Besso, shkroi: “Për ne fizikantët besimtarë, dallimi midis së shkuarës, së tashmes dhe së ardhmes është vetëm një iluzion, mbase i vështirë për t’u hequr, por gjithsesi një iluzion.”
Kjo perspektivë ndryshon gjithçka mbi fatin dhe vullnetin e lirë. Nëse universi është një bllok i pandryshueshëm, atëherë ne nuk po “krijojmë” rrugën tonë, por po “zbulojmë” një rrugë që është tashmë e shkruar në gjeometrinë e hapësirë-kohës.
Në fund të fundit, koha nuk është një lumë që rrjedh, por një oqean gjigand ku të gjitha dallgët (ngjarjet) janë aty përgjithmonë.