Miti i “Rrethit të Urrejtjes”: Analizë e rivaliteteve etnike në Lindjen e Mesme

Diagrami i Venit që qarkullon në rrjetet sociale paraqet një Lindje të Mesme të mbërthyer në një cikël të pafund armiqësie mes katër shtyllave kryesore: turqve, iranianëve, arabëve dhe kurdëve, ku edhe pse ky imazh tenton të thjeshtojë realitetin përmes fjalës “urrejtje”, arkivat historike dhe dinamikat moderne tregojnë një rrjetë shumë më komplekse interesash, traumash kombëtare dhe luftërash për mbijetesë.

Rivaliteti mes Turqisë dhe Iranit, i shënuar në diagram si një front i përbashkët që “urren arabët”, i ka rrënjët që në Betejën e Çaldiranit të vitit 1514 mes Perandorisë Osmane sunite dhe Safavidëve persianë shia, një përplasje që vulosi kufijtë gjeopolitikë që ekzistojnë edhe sot, ndërsa Traktati i Zuhabit i vitit 1639 mbetet një nga dokumentet më të vjetra diplomatike që vendosi një “paqe të ftohtë” mes këtyre dy perandorive që historikisht kanë luftuar për të dominuar botën arabe në Irak dhe Siri.

Nga ana tjetër, rivaliteti arab-persian, i cili në diagram paraqitet si një urrejtje reciproke, u rizgjua egër pas Revolucionit Iranian të vitit 1979 dhe u gjakos gjatë Luftës Irak-Iran (1980-1988), ku mbi një milion njerëz humbën jetën në një konflikt që u shit si mbrojtja e “portës lindore” arabe kundër ekspansionit persian, një tension që sot vijon përmes luftërave “proxy” mes Arabisë Saudite dhe Iranit në Jemen dhe Siri. Në qendër të këtij diagrami ndodhen kurdët, të cilët etiketohen si pika ku bashkohet urrejtja e të gjithëve, një fakt i hidhur që buron nga statusi i tyre si kombi më i madh në botë pa shtet, rreth 35-45 milionë njerëz të shpërndarë në katër shtete që i shohin aspiratat e tyre për pavarësi si kërcënim ekzistencial, duke bërë që Traktati i Sèvres i vitit 1920, i cili u premtonte një shtet, të mbetet një arkivë e pluhurosur që u zëvendësua nga Traktati i Lozanës në vitin 1923.

Marrëdhënia mes turqve dhe arabëve është po ashtu e ndërlikuar nga Revolta Arabe e vitit 1916, kur liderët arabë u rreshtuan me Britaninë kundër Perandorisë Osmane, një veprim që në historiografinë turke shihet si tradhti, ndërsa sot politika “neo-osmane” e Turqisë ngjall rezistencë në kryeqytetet arabe që e shohin atë si një përpjekje për rikthimin e dominimit të vjetër.

Si përfundim, ky diagram është politikisht i saktë në nivelin e lidershipit gjeopolitik, ku qeveritë përdorin nacionalizmin për të ruajtur pushtetin, por mbetet njerëzisht i rremë pasi miliona individë nga këto grupe ndajnë të njëjtën fe, tregtojnë dhe jetojnë pranë njëri-tjetrit në një rajon ku kufijtë u vizatuan nga fuqitë e huaja pa marrë parasysh realitetet organike të popujve./Korrespodenti

Video nga Inteligjenca n'3D - mos e humbisni:

PUBLIKIMET E FUNDIT

TË NGJASHME