Një zbulim i ri shkencor në Brazil ka identifikuar struktura mikroskopike dhe molekula të lidhura me gjakun në fosilet e një dinosauri mishngrënës. Gjetjet mund të ndryshojnë kuptimin shkencor mbi mënyrën se si ruhen gjurmët biologjike përgjatë miliona viteve.
Shkencëtarët kanë zbuluar gjurmë molekulare të lidhura me gjakun në eshtrat e një dinosauri që ka jetuar rreth 115 milionë vjet më parë. Zbulimi, i publikuar në revistën shkencore Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), më 2 nëntor 2026, ofron dëshmi të reja se disa përbërës biologjikë mund të ruhen në fosile për periudha jashtëzakonisht të gjata.
Studimi është përqendruar në fosilet e Aratasaurus museunacionali, një dinosaur mishngrënës mbetjet e të cilit u zbuluan në vitin 2008, në verilindje të Brazilit. Nga skeleti i tij është ruajtur një pjesë e këmbës së pasme, e cila u bë objekt i analizave të avancuara laboratorike.
Gjatë ekzaminimit, studiuesit identifikuan struktura mikroskopike në kanalet e vogla të eshtrave, aty ku dikur ndodheshin enët e gjakut. Forma dhe vendndodhja e tyre sugjeruan se mund të ishin mbetje të qelizave të kuqe të gjakut.
Analizat kimike zbuluan praninë e hemit B, një molekulë që përmban hekur dhe është pjesë e hemoglobinës, proteinës përgjegjëse për transportimin e oksigjenit në gjak. Studiuesit identifikuan gjithashtu forma të ndryshuara kimikisht të kësaj molekule, duke forcuar hipotezën se strukturat e zbuluara kanë origjinë biologjike.
Një nga aspektet më interesante të studimit lidhet me mënyrën se si këto gjurmë arritën të mbijetonin për më shumë se 100 milionë vjet. Sipas studiuesve, një rol të rëndësishëm mund të ketë luajtur hausmanniti, një mineral i oksidit të manganit, i cili mund të ketë ndihmuar në stabilizimin dhe ruajtjen e strukturave mikroskopike.
Megjithatë, shkencëtarët bëjnë dallimin mes zbulimit të gjurmëve molekulare dhe gjetjes së gjakut të paprekur. Nuk bëhet fjalë për gjak të lëngshëm, ADN të ruajtur apo hemoglobinë plotësisht funksionale, por për struktura dhe përbërës kimikë që lidhen me gjakun e organizmit të lashtë.
Zbulimi ka rëndësi edhe përtej paleontologjisë. Kuptimi i mekanizmave që mundësojnë ruajtjen e molekulave biologjike mund t’i ndihmojë shkencëtarët të studiojnë më mirë organizmat e zhdukur dhe historinë evolucionare të jetës në Tokë. Këto njohuri mund të jenë të dobishme edhe në astrobiologji, veçanërisht në kërkimin e gjurmëve të mundshme të jetës së lashtë në planetë si Marsi.
Për studiuesit, fosilet e këtij dinosauri përfaqësojnë një mundësi të re për të depërtuar në historinë biologjike të jetës së lashtë, duke treguar se disa gjurmë molekulare mund të mbijetojnë shumë më gjatë sesa është menduar deri më tani./Reuters/ Korrespodenti