Shëndeti i zemrës në moshë të re shpesh mendohet sipërfaqësisht, por pas moshës 60 vjeç bëhet një nga prioritetet kryesore për shumë njerëz.
Rreziku i sëmundjeve kardiovaskulare , përfshirë atakun në zemër dhe goditjen në tru, rritet me moshën, dhe këto sëmundje janë ende shkaku kryesor i vdekjes tek njerëzit mbi 60 vjeç.
Edhe pse problemet me zemrën shpesh shihen si një pjesë e pashmangshme e plakjes , studime të shumta tregojnë se zakonet e jetesës mund të ndikojnë shumë në shëndetin e zemrës – madje edhe në moshë të shtyrë. Me moshën, enët e gjakut humbasin elasticitetin dhe muskuli i zemrës gradualisht bëhet më pak efikas, gjë që e bën të vështirë pompimin e gjakut, raporton Index.hr.Megjithatë, mosha biologjike, e cila pasqyron gjendjen aktuale të organizmit dhe qelizave, nuk korrespondon domosdoshmërisht me moshën kronologjike. Pikërisht për këtë arsye mjekët paralajmërojnë për një zakon të zakonshëm që mund ta përshpejtojë plakjen e zemrës edhe më shumë sesa pirja e duhanit, shkruan Parade .
Një zakon që përshpejton plakjen e zemrës
Ndërsa shumica e njerëzve përmendin ushtrimet e rregullta, një dietë të ekuilibruar dhe shmangien e pirjes së duhanit si zakone kyçe për shëndetin e zemrës, një nga më të rëndësishmet shpesh anashkalohet – gjumi cilësor dhe i mjaftueshëm. Mjekët theksojnë se mungesa kronike e gjumit mund ta dëmtojë zemrën para kohe.
Dr. Beverly J. Fang, psikiatre dhe specialiste në mjekësinë e gjumit, paralajmëron se mungesa e gjumit afatgjatë shoqërohet me një rrezik në rritje të presionit të lartë të gjakut.”Rreziku rritet gjithashtu kur njerëzit flenë rregullisht më pak se pesë orë në natë. Disa studime tregojnë se kjo lidhje është veçanërisht e theksuar tek gratë”, shpjegon ai.
Sipas saj, mungesa e gjumit prish sistemet që rregullojnë presionin e gjakut. “Kur nuk flemë mjaftueshëm, aktivizohet sistemi nervor simpatik, gjë që rrit rrahjet e zemrës dhe presionin e gjakut”, thotë Dr. Fang. Përveç kësaj, rritet edhe niveli i hormonit të stresit, kortizolit, gjë që me kalimin e kohës ushtron një barrë shtesë në sistemin kardiovaskular.
Çfarë ndodh me enët e gjakut?
Dr. Jack Wolfson, kardiolog dhe themelues i Natural Heart Doctor, shton se mungesa e gjumit ndikon negativisht në funksionin e endotelit – shtresa e hollë e qelizave që vesh pjesën e brendshme të enëve të gjakut.
“Enët e gjakut më pas humbasin aftësinë e tyre për të prodhuar oksid nitrik, një substancë që i ndihmon të relaksohen. Kjo i bën ato më të ngurta dhe më pak fleksibile”, shpjegon ai. “Në planin afatgjatë, cilësia e dobët dhe gjumi i pamjaftueshëm rrisin ndjeshëm rrezikun e atakut në zemër dhe goditjes në tru, si dhe të dështimit të zemrës.”
Të dy mjekët theksojnë se mungesa kronike e gjumit nxit proceset inflamatore në trup. Dr. Wolfson paralajmëron se edhe mungesa afatshkurtër e gjumit mund të dëmtojë enët e gjakut, të përshpejtojë formimin e pllakës në arterie dhe të rrisë ngurtësinë e tyre.
“Përveç kësaj, depozitat ekzistuese në enët e gjakut bëhen më të paqëndrueshme, gjë që rrit rrezikun e shpërthimit të tyre – që është shkaktari më i zakonshëm i një ataku në zemër”, thotë ai. Mungesa e gjumit përkeqëson gjithashtu rezistencën ndaj insulinës, duke rritur më tej rrezikun kardiovaskular.
Dr. Fang shton se mungesa e gjumit prish ritmin cirkadian, orën e brendshme biologjike të trupit, duke çuar në modele të çrregullta të presionit të gjakut dhe çrregullime metabolike.
Për shkak të gjithë kësaj, Dr. Wolfson beson se mungesa kronike e gjumit mund të shkaktojë plakjen e zemrës më shpejt se pirja e duhanit.
“Pirja e duhanit është një toksinë e fuqishme kardiovaskulare, por mungesa kronike e gjumit prish shumë sisteme në trup në të njëjtën kohë”, përfundon ai. “Gjumi i dobët nxit aktivizimin e vazhdueshëm të stresit, inflamacionin kronik, çekuilibrin hormonal, çrregullimin metabolik dhe plakjen e përshpejtuar biologjike – të gjitha në të njëjtën kohë.”
Si ndikon mungesa e gjumit në peshën e trupit
Mungesa e gjumit dëmton më tej zemrën duke rritur rrezikun e obezitetit, i cili në vetvete është një faktor i fortë rreziku për sëmundjet kardiovaskulare. Mjekët shpjegojnë se mungesa e gjumit prish ekuilibrin e hormoneve që rregullojnë oreksin – niveli i grelinës, hormonit të urisë, rritet, ndërsa leptina, hormoni i ngopjes, ulet.
Dr. Fang thekson se mungesa e gjumit ndikon edhe në sistemin në tru që rregullon ndjenjën e shpërblimit, prandaj rritet dëshira për ushqime me kalori të larta dhe të pashëndetshme. “Përveç kësaj, ajo shoqërohet me ndjeshmëri të reduktuar ndaj insulinës dhe rregullim të dëmtuar të sheqerit në gjak, gjë që rrit rrezikun e zhvillimit të diabetit”, thotë ai.
Dr. Wolfson shton se lodhja kronike zvogëlon motivimin për lëvizje dhe aktivitet fizik, gjë që kontribuon më tej në shtimin në peshë.
Duke marrë parasysh të gjitha sa më sipër, gjumi i rregullt dhe cilësor është thelbësor për shëndetin e zemrës. Dr. Wolfson rekomandon të shkosh në shtrat pas perëndimit të diellit dhe të zgjohesh në lindjen e diellit për të mbështetur ritmin natyror biologjik. Ai gjithashtu këshillon shmangien e ekraneve para gjumit dhe ekspozimin e rregullt ndaj dritës së diellit gjatë ditës.