Rriqra Hyalomma, e njohur si “rriqra gjuetare”, po shfaqet në zona të reja të Evropës, ndërsa Kosova prej vitesh është një nga vendet ku kjo rriqër dhe rreziku i etheve hemorragjike Krime-Kongo monitorohen nga afër.
Ndryshe nga shumë lloje të tjera të rriqrave, Hyalomma nuk qëndron e fshehur në bar duke pritur që një kafshë apo njeri t’i afrohet. Ajo është në gjendje ta dallojë prenë nga një distancë deri në 200 metra dhe më pas ta ndjekë duke vrapuar.
Tradicionalisht, kjo rriqër është hasur në Afrikë, Azi dhe Evropën Jugore. Megjithatë, ndryshimet klimatike dhe temperaturat më të larta kanë krijuar kushte më të favorshme për mbijetesën dhe përhapjen e saj drejt veriut të Evropës.
Hyalomma tashmë është evidentuar në Gjermani dhe në disa vende të Evropës Lindore, ndërsa së fundmi është raportuar edhe në Francë.
Rreziku që bart Hyalomma Shqetësimi kryesor nuk është vetëm pickimi i rriqrës, por fakti se disa specie të Hyalomma mund të bartin virusin që shkakton ethet hemorragjike Krime-Kongo (CCHF).
Sëmundja mund të shkaktojë temperaturë të lartë, dhimbje koke dhe dhimbje muskujsh. Në raste të rënda mund të shfaqen gjakderdhje, dëmtime të organeve dhe, në disa raste, edhe vdekje.
Në Kosovë, kjo sëmundje është studiuar prej vitesh.
Veterineri kosovar Kurtesh Sherifi u interesua për këtë problem që në vitin 2005, gjatë studimeve në Berlin, pasi u njoh me rastet e regjistruara në Kosovë. Në atë periudhë, 11 persona ishin infektuar, ndërsa pesë prej tyre kishin humbur jetën.
Më vonë, Sherifi nisi bashkëpunimin me shkencëtarë gjermanë nga Instituti Bernhard Nocht për Mjekësinë Tropikale në Hamburg. Bashkëpunimi ka përfshirë monitorimin e rriqrave, mbledhjen e mijëra ekzemplarëve, testimin e tyre për virusin dhe informimin e qytetarëve për mënyrat e mbrojtjes.
Fermerët, ndër grupet më të rrezikuara Një nga grupet më të ekspozuara ndaj rriqrave janë fermerët.
Rreziku nuk vjen vetëm nga pickimi. Infektimi mund të ndodhë edhe gjatë heqjes së rriqrave nga kafshët, veçanërisht kur kjo bëhet pa pajisje mbrojtëse.
Nëse gjaku i një kafshe të infektuar bie në kontakt me një plagë të vogël në dorën e njeriut, ekziston mundësia e transmetimit të virusit.
Ekspertët rekomandojnë përdorimin e mjeteve mbrojtëse gjatë largimit të rriqrave nga kafshët, ndërsa për mbrojtje personale këshillohen përdorimi i preparateve kundër rriqrave, veshja e pantallonave të gjata dhe këpucëve të mbyllura.
Rastet në Kosovë kanë rënë Pavarësisht rrezikut, monitorimi dhe masat parandaluese kanë dhënë rezultate.
Sipas të dhënave të përmendura nga studiuesit, gjatë dekadës së fundit në Kosovë janë regjistruar vetëm rreth pesë raste të rënda, krahasuar me rreth 100 raste në dekadën paraprake.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se rreziku nuk është zhdukur.
Jo çdo Hyalomma bart virusin dhe shumica e njerëzve që pickohen nga një rriqër nuk zhvillojnë sëmundje. Por përhapja e kësaj rriqre në zona të reja të Evropës po ndiqet me kujdes nga studiuesit.
Ekspertët kosovarë dhe gjermanë po ndajnë përvojën e tyre edhe me vende të tjera të rajonit, përfshirë Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë.
Për shkak se aktualisht nuk ka një vaksinë të disponueshme gjerësisht dhe trajtimi specifik mbetet i kufizuar, parandalimi, mbrojtja nga pickimet dhe shmangia e kontaktit të pambrojtur me rriqrat mbeten masat kryesore të mbrojtjes.