Mbretëria e Bashkuar ka autorizuar dhe ka nisur zyrtarisht eksperimentet e para të kontrolluara në mjedis të hapur për gjeoinxhinierinë diellore, një nismë kjo që synon të ftohë planetin duke reflektuar një pjesë të dritës së diellit mbrapsht në hapësirë. Edhe pse aktualisht këto operacione zhvillohen në një shkallë të kufizuar kërkimore, ato shënojnë një kthesë historike dhe tejet të debatueshme në qasjen e njerëzimit ndaj ngrohjes globale, duke kaluar nga strategjitë e thjeshta të parandalimit te ndërhyrja e drejtpërdrejtë në mekanizmat atmosferikë të Tokës.
Programet aktuale kërkimore, të cilat gëzojnë mbështetjen e institucioneve akademike më prestigjioze britanike, po fokusohen parësisht në matjet e sakta atmosferike dhe në studimin e sjelljes së grimcave kur ato injektohen në stratosferë. Teknika e parë që po testohet është ajo e injektimit të aerosolëve stratosferikë, e cila synon të shpërndajë grimca reflektuese në lartësi të mëdha për të simuluar efektin ftohës që ndodh natyrshëm pas shpërthimeve vullkanike masive. Paralelisht, po studiohet edhe shkëlqimi i reve detare, një proces që përdor kripën e detit për të rritur densitetin dhe aftësinë pasqyruese të reve mbi oqean, duke i kthyer ato në mburoja natyrore kundër nxehtësisë diellore.
Shkencëtarët e përfshirë në këto projekte theksojnë se këto testime nuk duhen parë si një zgjidhje magjike për krizën, por si një mjet urgjence që mund të shërbejë si një “frenë” nëse temperaturat globale kalojnë pikat e kthesës kritike për jetën në planet.
Megjithatë, ky hap i guximshëm shkencor e ka ndarë komunitetin ndërkombëtar, pasi skepticizmi mbetet i lartë për shkak të rreziqeve të paparashikueshme që bart modifikimi i qëllimshëm i klimës. Kritikat kryesore dhe paralajmërimet e ekologjistëve fokusohen te mundësia e ndryshimit të dhunshëm të cikleve të reshjeve, gjë që mund të shkaktonte thatësira shkatërruese në rajone bujqësore që varen nga ekuilibrat delikatë natyrorë. Një tjetër shqetësim madhor është i ashtuquajturi “shoku i ndërprerjes”, një skenar ku ndalimi i papritur i këtyre ndërhyrjeve do të çonte në një nxehje të menjëhershme dhe katastrofike të atmosferës. Për më tepër, mungesa e një kuadri ligjor ndërkombëtar krijon hapësirë për konflikte të reja gjeopolitike, duke ngritur pyetjen komplekse se kush ka legjitimitetin për të kontrolluar “termostatin” e përbashkët të njerëzimit.
Në fund të fundit, këto eksperimente vijnë si një reagim i dëshpëruar ndaj faktit se temperaturat globale po thyejnë rekorde vit pas viti, duke vërtetuar se rreziqet klimatike po e shtyjnë shkencën drejt kufijve që dikur konsideroheshin të pashkelshëm. Qeveria britanike dhe agjencitë kërkimore mbrojnë qëndrimin se gjeoinxhinieria nuk mund dhe nuk duhet të zëvendësojë detyrimin për të reduktuar emetimet e dioksidit të karbonit, por ajo mund të shërbejë si një mjet plotësues për të blerë kohë gjatë tranzicionit të vështirë energjetik. Ndërsa teknologjia avancon, diskutimi pritet të zhvendoset nga laboratorët në tryezat e diplomacisë globale, ku do të kërkohet një marrëveshje unanime për rregullimin e këtyre ndërhyrjeve që prekin çdo ekosistem në Tokë./Korrespodenti