Historia na mëson se liria nuk është një shpikje politike, por një kusht ekzistencial që kërkon një arkitekturë kolektive për të mos u asgjësuar. Jean-Jacques Rousseau e përkufizoi këtë paradoks me saktësi: “Njeriu ka lindur i lirë, por kudo ai është në pranga”. Për Republikën tonë, 17 Shkurti nuk përfaqëson thjesht një datë kalendarike, por momentin kur ky sovranitet natyror këputi prangat e historisë. Pas një rezistence shekullore kundër pushtimit, ishte pikërisht ky vullnet i pathyeshëm, i vulosur me luftën e pastër të UÇK-së, që e projektoi vitin 2008 si kurorëzimin e pashmangshëm të dinjitetit, duke e shndërruar sakrificën tonë në një subjekt triumfues të së drejtës ndërkombëtare.
Megjithatë, liria e fituar nuk është një monument i palëvizshëm; ajo mbetet e ekspozuar ndaj ligjeve të pamëshirshme të gjeopolitikës dhe, mbi të gjitha, cilësisë morale të elitave. Niccolò Machiavelli paralajmëronte se është po aq sfiduese të bësh të lirë një popull që ka pranuar robërinë, sa është të robërosh një popull që ka zgjedhur të jetë i lirë. Ne e dëshmuam këtë vullnet gjatë shekujve dhe e vulosëm me luftën e UÇK-së, por fati i lirisë së fituar ra në duart e atyre që nuk ditën ta administronin peshën e saj në paqe, edhe pse kishin dhënë gjithçka për fitimin e saj. Platoni, përmes alegorisë së anijes, na kujton se tragjedia nis kur timoni lihet në duart e atyre që zotërojnë artin e manipulimit të “ekuipazhit”, por jo atë të lundrimit. Kur egot personale eklipsuan tregimin e përbashkët, shteti pushoi së qeni një mision kombëtar për t’u shndërruar në një instrument grupesh.
Kjo dehje nga pushteti prodhoi dështime historike, ku më i rëndi mbetet votimi i Gjykatës Speciale, që sot po prodhon indinjatë të thellë për shkak të anshmërisë së saj flagrante dhe mbështetjes mbi dëshmi të fabrikuara nga aparati i Serbisë. Ky akt i udhëheqësve absolutë të kohës nuk ishte thjesht një dështim diplomatik, por një dorëzim sovraniteti për mbijetesë politike momentale. Ky pushtet, i mbyllur në qerthullin e padijes, po i bën sot dëmin më të madh trashëgimisë së UÇK-së, duke e shndërruar historinë tonë në monedhë këmbimi për dështimet e tyre. Kjo rrugë përcaktoi rrëshqitjen drejt paradigmës së kolapsit të Vajmarit, ku shteti shndërrohet në një guaskë të brishtë dhe ligjet humbin fuqinë morale përballë interesave të ngushta.
Ky devalvim i dinjitetit i hap rrugë rreziqeve hibride që ushqehen nga brishtësia jonë, ku përtej presionit diplomatik, ne mbetemi të kërcënuar nga një radikalizëm islam i ushqyer dhe i instrumentalizuar prej agjenturave serbo-ruse. Ndërkohë që ky rrezik tenton të tjetërsojë indin tonë shoqëror, në Konferencën e Sigurisë në Mynih, Marko Rubio artikuloi me forcë nevojën për një ripozicionim të qartë, duke thirrur mbi vlerat e krishterimit si civilizim evropian dhe si shtylla të patjetërsueshme të sigurisë globale. Kjo thirrje e Rubios shërben si një busull strategjike: Në një kohë kur Perëndimi po rifortifikon rrënjët e veta kulturore, ekonomike dhe ushtarake, çdo devijim yni drejt radikalizmave të huaj i shërben vetëm projektit të Moskës dhe Beogradit për të na portretizuar si një vatër të huaj në zemër të Evropës, duke na izoluar përfundimisht nga aleatët tanë natyralë.
Në këtë rrafsh, 17 Shkurti duhet lexuar si një kontratë e pambaruar. Shteti kërkon autorë seriozë, por edhe një zgjim të qytetarit që refuzon rolin e spektatorit në cirkun e sharlatanëve. Mbrojtja e këtij shpërblimi historik kërkon spastrim moral të politikës dhe përkushtim ndaj rrënjëve euroatlantike. Nëse dështojmë ta mbrojmë pavarësinë nga erozioni i brendshëm dhe tjetërsimi identitar, historia jonë rrezikon të mbetet vetëm një kapitull melankolik, në vend që të jetë themeli i një të ardhmeje të pathyeshme.