Krateri i famshëm në Darvaza, i njohur si “Porta e Ferrit”, vazhdon të digjet që prej vitit 1971, kur një shpim aksidental i gjeologëve sovjetikë çoi në shembjen e tokës dhe çlirimin e një sasi të madhe gazi. Me qëllim shmangien e një katastrofe shëndetësore nga gazi toksik, ata i vunë flakën vendit, duke supozuar se zjarri do të shuhej për disa ditë. Sot, më shumë se pesëdhjetë vjet më vonë, flakët ende nuk janë shuar.
Në vitin 2022, ish-presidenti Gurbanguly Berdymukhamedov dha urdhër për shuarjen e kraterit, duke theksuar se emetimet e gazit dëmtojnë mjedisin dhe shëndetin e popullsisë. Për më tepër, ai nënvizoi se humbja e gazit përbën një dëm ekonomik për vendin, i cili mbështetet gjerësisht te eksporti i gazit natyror.
Megjithatë, zbatimi i këtij urdhri është përballur me sfida të mëdha teknike. Specialistët e kompanisë shtetërore Turkmengaz thonë se struktura gjeologjike e nëntokës në Darvaza është komplekse, me shtresa të shumta gazi të ndërthurura me ujë, që ushqejnë vazhdimisht flakët. Ndryshe nga një depo e zakonshme gazi që shterohet, ky formacion vazhdon të lëshojë gaz në mënyrë të qëndrueshme.
Sipas deklaratave të Turkmengaz, intensiteti i zjarrit është ulur mbi tre herë dhe kontrolli mbi fluksin e gazit është përmirësuar. Megjithatë, të dhënat mbeten të pakta dhe të paverifikueshme, ndërsa zona është e mbyllur për publikun.
Pavarësisht shqetësimeve mjedisore dhe përpjekjeve për shuarjen e zjarrit, Darvaza është kthyer në një nga atraksionet e rralla turistike të Turkmenistanit. Turistë nga brenda dhe jashtë vendit udhëtojnë me orë të tëra për të parë këtë fenomen të pazakontë natyror. Megjithatë, intensiteti më i ulët i flakëve po zhgënjen vizitorët, dhe agjencitë turistike vendase janë të shqetësuara për ndikimin që një shuarje e plotë do të kishte në industrinë e tyre.
“Shumica e vizitorëve që marrin viza për të hyrë në Turkmenistan vijnë kryesisht për të parë Darvazën. Nëse ajo shuhet, shumë agjenci do të humbasin burime të rëndësishme të ardhurash”, thotë një punonjës i një agjencie udhëtimesh në Ashgabat.
Krateri në Darvaza mbetet sot një simbol i trashëgimisë sovjetike, një burim i vazhdueshëm ndotjeje, por edhe një dritare e rrallë për tërheqjen e vizitorëve në një nga vendet më të mbyllura dhe të izoluara të botës. Dilema mes ruajtjes së mjedisit dhe përfitimeve ekonomike nga turizmi dhe burimet natyrore mbetet e hapur.