Mebi Fico (lindur Starova), një nga figurat më emblematike të aristokracisë shqiptare të shekullit XX, mbetet simboli i qëndresës dinjitoze ndaj diktaturës. Vajza e vizionarit Hajdar Bej Starova dhe bashkëshortja e diplomatit të shquar Rauf Fico, ajo arriti të ruante finesën evropiane edhe përgjatë dekadave të persekutimit dhe punës së rëndë në komunizëm.
Profecia ironike e Enver Hoxhës
Ngjarja që shënjon jetën e saj mbetet takimi i rastësishëm me Enver Hoxhën në verën e vitit 1942, në lokalin “Flora” në Tiranë. Gjatë kohës që ai ishte në ilegalitet, Hoxha i ishte afruar Mebisë për t’i rregulluar kapelen, duke i thënë me ironi: “Po kur të fitojë komunizmi, nuk do kesh më kështu kapelash!”
Ndonëse regjimi i mëvonshëm i sekuestroi pasurinë dhe e detyroi të punonte në ndërtim, Mebi Fico “fitoi” sfidën me kohën: ajo mbeti një zonjë me klas, duke dëshmuar se aristokracia ishte çështje edukate dhe jo thjesht aksesoresh.
Jeta mes luksit diplomatik dhe internimit
Para rënies së perdes së hekurt, jeta e Mebisë ishte një mozaik udhëtimesh dhe kulture. Si bashkëshorte e Rauf Ficos, ish-ministër dhe diplomat karriere, ajo jetoi në metropolet kryesore si Athina, Beogradi dhe Berlini.
Rauf Fico: Bashkëshorti i saj ishte arkitekti i shumë marrëdhënieve diplomatike të Shqipërisë, i cili e trajtoi Mebinë me një adhurim që i dha asaj forcën për të përballuar vitet e vështira pas vdekjes së tij në 1944.
Përballja me sistemin: Pas luftës, ajo u dëbua nga shtëpia e saj luksoze dhe përfundoi në barakat e internimit. Megjithatë, dëshmitarët e kohës tregojnë se ajo dilte në xhiron e Tiranës me dorashka dhe pastërti obsesive, duke u bërë një “revoltë e heshtur” kundër uniformizimit socialist.
Trashëgimia e familjes Starova
Rrënjët e saj ishin të ngulitura në progresin e qytetit të Pogradecit. Babai i saj, Hajdar Bej Starova, ishte njeriu që i dha qytetit një frymë franceze përmes:
Planit urbanistik francez dhe ndërtimit të centralit të parë elektrik.
Themelimit të kinemasë dhe tregut modern.
Përfundimi: Një dinjitet i rikthyer
Pas viteve ’90, Mebi Fico u rikthye në vëmendjen e opinionit publik si një “institucion” i gjallë i kujtesës historike. Ajo u nda nga jeta duke lënë pas mesazhin se regjimet janë kalimtare, ndërsa integriteti dhe edukata mbeten të palëkundura./Korrespodenti