Një zbulim i jashtëzakonshëm arkeologjik në brigjet jugore të Turqisë mund të hedhë dritë mbi rrjetet tregtare detare të Mesdheut rreth 5 mijë vjet më parë. Pranë ishullit Kekova, në provincën e Antalyas, arkeologët kanë identifikuar rrënojat e një anijeje që daton në Epokën e Hershme të Bronzit, rreth viteve 2600–2400 para Krishtit.
Në një thellësi prej afërsisht 30 metrash, studiuesit kanë zbuluar më shumë se 30 enë qeramike, përfshirë amfora, si dhe tri spiranca prej guri. Edhe pse struktura prej druri e anijes nuk është ruajtur, ngarkesa e gjetur në fund të detit përbën një burim të rëndësishëm informacioni për tregtinë dhe lëvizjen e mallrave në Mesdheun e lashtë. Sipas vlerësimeve paraprake, bëhet fjalë për një nga rrënojat më të vjetra të njohura të një anijeje detare të këtij lloji. Mosha e saj është përcaktuar kryesisht përmes studimit të formës dhe dekorimit të qeramikës, pasi mungesa e drurit të ruajtur nuk lejon kryerjen e analizave të drejtpërdrejta për datimin e trupit të anijes.
Mbetjet brenda amforave, surpriza e arkeologëve
Një nga elementet më interesante të zbulimit janë mbetjet e ruajtura brenda disa prej enëve. Arkeologia Karin Sowada, nga Universiteti Macquarie në Australi, u shpreh e habitur nga sasia e materialit që kishte mbijetuar pas mijëra vjetësh nën ujë. “Shikova brenda dhe gati sa nuk rashë të fikët”, tha ajo, sipas BBC-së, duke përshkruar atë që pa gjatë shqyrtimit të enëve.
Studiuesit po analizojnë tani përbërjen e këtyre mbetjeve për të përcaktuar nëse bëhet fjalë për vaj ulliri, verë, rrëshirë pemësh apo substanca të tjera. Një mundësi që po shqyrtohet është edhe përdorimi i përsëritur i enëve, çka do të thotë se materiali i ruajtur mund të mos jetë domosdoshmërisht pjesë e ngarkesës fillestare. Rezultatet e analizave mund të ndihmojnë në identifikimin e produkteve që transportoheshin në atë periudhë, si dhe në kuptimin më të mirë të marrëdhënieve tregtare mes komuniteteve të Mesdheut lindor.
Një amforë me shenja të pazakonta
Mes objekteve të zbuluara ndodhet edhe një amforë që ka nëntë shenja të ndryshme dhe dy vrima në trupin e saj. Sipas ministrit turk të Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy, vlerësimet paraprake ngrenë mundësinë që ena të jetë përdorur për përpunimin e qumështit, për prodhimin e gjalpit ose djathit. Nëse ky interpretim vërtetohet, objekti mund të ofrojë të dhëna interesante për jetën e përditshme të marinarëve të lashtë dhe mënyrën se si ata siguronin ushqimin gjatë udhëtimeve të gjata detare. Megjithatë, përdorimi i saktë i amforës mbetet ende i paqartë dhe kërkon studime të mëtejshme.