Historia filloi me zbulimin misterioz të më shumë se njëqind breshkave, disa me guaska të thyera, të tjerat të copëtuara, të gjitha të ngordhura. Përfundimi ishte një paralajmërim i mundshëm për të ardhmen.
Ishte Gregory Bulté, biolog nga Universiteti Carleton, ai që i gjeti breshkat. Në prill 2022, ai ishte në ujërat e Liqenit Opinicon në Ontarion lindor kur pa një breshkë të ngordhur të hartës veriore e quajtur kështu sepse guaska e saj i ngjan vijave të konturit të një harte. Ndërsa u përkul për ta marrë nga cekët, ai pa një tjetër.
Bulté vrapoi në shtëpi, mori kostumin e notit dhe maskën për thithje, dhe u fut në ujin e akullt ku akulli i dimrit sapo ishte shkrirë për të mbledhur trupat. Shpejt u bë e qartë se vdekjet ishin të përhapura. Ai vazhdoi të gjente grumbuj të tjerë breshkash të ngordhura dhe mbushi kova me to. “Thashë vetes, ‘Uau, kur do të mbarojë kjo?’” tha ai.
Në fund, Bulté kishte gati 150 breshka të ngordhura, shumë prej të cilave i njihte nga dy dekada monitorimi i liqenit pothuajse të paprekur, të rrethuar nga pyje. Ishte një goditje shkatërruese, duke zhdukur rreth 10% të popullatës së liqenit.
Vdekjet ishin një mister për Bulté-n. Nga dëmtimet në trupat e breshkave, dukej se shkaku ishte sulm grabitqar, dhe vetëm një kafshë mund të ishte mjaftueshëm e fortë për këtë, vidra e lumit.
Por pyetja më e madhe ishte pse kishte ndodhur kjo. Ishte hera e parë që Bulté shihte një vdekje masive në liqen, dhe mbrojtja e breshkave në të ardhmen kërkonte të kuptuarit e shkakut të kësaj tragjedie.
Breshkat e hartës veriore janë të veçanta. Ato janë përshtatur për dimrat e ashpër kanadezë duke kaluar muaj të tërë të zhytura nën ujë, nën një shtresë të trashë akulli, me metabolizmin shumë të ngadaltë dhe temperaturën e trupit afër zeros.
Femrat janë rreth 10 herë më të rënda se meshkujt, me nofulla të forta për të konsumuar molusqe, ndërsa meshkujt ushqehen kryesisht me insekte dhe kërmij. Megjithatë, madhësia e femrave nuk i mbron gjithmonë; Bulté ka dokumentuar se ato lëvizin në ujëra më të thella dhe varrosin trupat e tyre në sediment për t’u shmangur nga meshkujt agresivë gjatë sezonit të çiftëzimit.
Në Kanada, popullata e breshkave të hartës veriore numëron rreth 10,000 individë dhe konsiderohet një specie “shqetësuese e veçantë” për shkak të kërcënimeve me të cilat përballen. Ato varen nga liqenet dhe lumenjtë e mëdhenj, shpesh të përdorur nga njerëzit, gjë që i ekspozon ndaj aksidenteve me anije, shqetësimeve gjatë ngrohjes dhe ndërtimit të foleve, si dhe rrjetave të peshkimit.
Breshkat janë gjithashtu të cenueshme për shkak të jetëgjatësisë së tyre të gjatë dhe shkallës së ulët të mbijetesës së të vegjëlve. Humbja e disa të rriturve mund të shkaktojë rënie të konsiderueshme të popullatës. Historia e mëparshme tregon rreziqet: në fund të viteve 1980, vidrat vranë rreth 50% të breshkave në Parkun Algonquin, dhe më shumë se dy dekada më vonë, popullata ende nuk ishte rikuperuar.
Për të zbuluar se çfarë ndodhi në Liqenin Opinicon në 2022, Bulté përdori një proces eliminimi. Ai përjashtoi faktorët njerëzorë dhe erën, dhe arriti te ideja se ndryshimet në temperaturë mund të kishin lejuar vidrat të depërtonin nën akullin dimëror. Nëse ky është çelësi i enigmes, pasojat mund të jenë shqetësuese: ndryshimet klimatike mund t’i vendosin breshkat në rrezik në rritje.
Bulté theksoi se, pavarësisht se nuk është e qartë nëse klima ndikoi drejtpërdrejt në këtë rast, mënyra se si breshkat kalojnë dimrin të grumbulluara në të njëjtat vende çdo vit i bën ato të prekshme. Sulmet e vidrave janë një “tregim paralajmërues” për rëndësinë e mbrojtjes së vendeve ku breshkat kalojnë dimrin.
Sot, breshkat përballen me kërcënime të shumta: zhvillim bregdetar, prerje pemësh, anije me helika, dhe shtëpi pranë liqeneve që ndryshojnë akullin dhe mund të lejojnë grabitqarët të hyjnë më lehtë. Ndryshimet klimatike shtojnë rrezikun për akull më të paqëndrueshëm dhe mundësi më të mëdha për sulme.
E ardhmja e breshkave të hartës veriore mbetet e pasigurt. Një kërcënim mund të jetë i menaxhueshëm, por ato përballen me kaq shumë sfida sa që situata mund të krahasohet me “vdekje nga një mijë prerje,” tha Bulté./CNN