Pretendimet për prodhimin e dronit të parë kamikaz kosovar, i pagëzuar si “Skifter K1”, janë vënë në pikëpyetje të forcë pas zbulimit se pamjet e testimeve i përkasin një kompanie kineze. Ekspertët e aviacionit dhe të dhënat zyrtare sugjerojnë se dy kompanitë nga Gjilani, të cilat pretendojnë arritjen teknologjike, nuk kanë kapacitete njerëzore, teknike apo ligjore për një prodhim të tillë.
Pamjet e publikuara nga kompanitë kosovare, ku pretendohej se droni goditi një cak në mbi 1,000 km largësi, janë identifikuar si pjesë e materialit promovues të prodhuesit kinez “Hinaray”. Videoja origjinale, që paraqet dronin H70P, ishte publikuar nga kinezët tre ditë para postimit në Kosovë.
Sipas të dhënave nga Administrata Tatimore e Kosovës (ATK), dy kompanitë e përfshira, “Aliu Ventures” dhe “Miga Skyshield Mar”, rezultojnë pothuajse pa staf. Njëra ka raportuar vetëm një punëtor, ndërsa tjetra asnjë, duke e bërë të pamundur menaxhimin e një procesi kompleks industrial.
Kosovës i mungon aktualisht infrastruktura ligjore që rregullon testimin dhe prodhimin e dronëve ushtarakë. Çdo fluturim i mjeteve të tilla kërkon leje nga KFOR-i përmes Autoritetit të Aviacionit Civil.
Koloneli i Aviacionit, Dilaver Goxhaj, u shpreh kategorik kundër mundësisë së prodhimit artizanal të këtyre mjeteve. Sipas tij, ndërtimi i një droni kërkon bashkëpunim mes uzinave të specializuara për metalurgji, elektronikë dhe mikroçipa. “Është e pamundur që një ekip prej tre personash të zëvendësojë një zinxhir të tërë industrial,” deklaroi Goxhaj, duke sugjeruar se mjetet mund të jenë blerë jashtë dhe janë prezantuar si vendore.
Nga ana tjetër, inxhinieri ushtarak Memush Habilaj theksoi se prodhimi i dronëve pa licencë është i kundërligjshëm. Ai sqaroi se ndonëse pasionantët mund të ndërtojnë mjete fluturuese në mënyrë artizanale, ato nuk mund të përdoren për qëllime policore apo luftarake pa certifikimet e nevojshme teknike.
Dyshimet nisën pasi pronarët e kompanive publikuan me bujë një video ku pretendonin se droni “Skifter K1” kishte fluturuar për 7 orë rresht për të goditur një objektiv të largët. Pavarësisht interesimit për të sqaruar këto kundërthënie, drejtuesit e kompanive kanë refuzuar të japin shpjegime, duke deklaruar se nuk kanë obligim të përgjigjen.
Ekspertët vlerësojnë se besimi fillestar i publikut te ky lajm u ushqye më shumë nga dëshira emocionale për të parë Kosovën të armatosur mirë, sesa nga faktet reale teknike.