Gjatë një ekspedite në thellësitë e oqeanit në veri të Hawaiit, studiuesit hasën një pamje mahnitëse – një formacion që duket si një rrugë e shtruar. Edhe pse komentet e para ishin se ishte një “shteg për në Atlantis”, shkenca ka një shpjegim magjepsës për këtë fenomen.
Gjatë vitit 2022, anija kërkimore Nautilus kreu një mision për të studiuar shkëmbinjtë nënujorë Liliuokalani, të vendosur brenda Monumentit Kombëtar Detar Papahanaumokuakea (PMNM). Kjo zonë është një nga habitatet më të mëdha detare të mbrojtura në botë – është më e madhe se të gjitha parqet kombëtare të SHBA-së së bashku, por vetëm tre përqind e fundit të saj është eksploruar deri më sot.
Gjatë transmetimit të drejtpërdrejtë, ndërsa zhytësi robotik hetonte fundin, shkencëtarët u habitën nga një pamje e pazakontë. Formacioni, i cili ka një ngjashmëri të çuditshme me një rrugë të shtruar me tulla të verdha, e shtyu një nga eksploruesit të thërriste: “Kjo është rruga për në Atlantis!”.
Pavarësisht se ndodhet në një thellësi prej rreth 1,000 metrash, formacioni duket çuditërisht “i thatë” në video. Shkencëtarët shpjegojnë se është një hialoklast – një lloj specifik i shkëmbit vullkanik që formohet gjatë shpërthimeve me energji të lartë, kur fragmente të nxehta të lavës depozitohen në fundin e oqeanit.
Toka duket si një “kore e pjekur” që shkëputet në disa vende, dhe ajo që i ngatërron më shumë vëzhguesit janë çarjet perfekte në një kënd prej 90 gradësh. Sipas gjeologëve, këto çarje në formë tulle janë rezultat i stresit termik – një proces ngrohjeje dhe ftohjeje të përsëritur për shkak të një serie shpërthimesh vullkanike në buzë të kreshtës.
Ky zbulim ka ngritur edhe një herë pyetjen se sa pak dimë për planetin tonë. Sipas organizatës jofitimprurëse Ocean Discovery League, vetëm midis 0.0006 dhe 0.001 përqind e shtratit të detit të thellë është fotografuar në shtatë dekadat e fundit.
Eksplorimi i shkëmbinjve nënujorë Liliuokalani u ofron shkencëtarëve një mundësi unike për të studiuar gjeologjinë dhe ekosistemet e maleve të lashta detare. Çdo mision i tillë jep njohuri të vlefshme mbi biodiversitetin detar dhe proceset që formësuan Tokën, duke na kujtuar se në thellësitë e errëta të oqeanit fshihen sekrete që ende nuk janë zbuluar.