Dy vjet pas fitores plebishitare, lideri laburist largohet nga Downing Street. Në Europën e krizave politike, mandatet po shkurtohen më shpejt se premtimet elektorale.
Dorëheqja e pritshme e kryeministrit britanik Keir Starmer shënon fundin e një prej eksperimenteve më të shkurtra politike në historinë moderne të Britanisë. Njeriu që në korrik 2024 mori një shumicë dërrmuese parlamentare dhe i dha fund 14 viteve të qeverisjes konservatore, po largohet nga Downing Street pas vetëm dy vitesh në pushtet, i braktisur nga deputetët, ministrat dhe një pjesë e madhe e elektoratit të vet.
Starmer nuk u rrëzua nga opozita. Nuk u rrëzua nga një skandal personal. Nuk u rrëzua as nga një krizë kushtetuese. Ai u rrëzua nga një fenomen shumë më i rrezikshëm për çdo lider politik: humbja e besimit brenda partisë së tij.
Në ditët e fundit, ministra të kabinetit dhe figura të rëndësishme të Partisë Laburiste i kërkuan publikisht ose privatisht të shpallte një kalendar largimi. Disa prej tyre e konsideruan qëndrimin e tij në detyrë si barrë elektorale për partinë.
Kriza nuk shpërtheu brenda natës. Ajo u ndërtua gradualisht gjatë muajve të fundit. Rezultatet zhgënjyese në zgjedhjet lokale të vitit 2026, humbjet e mbështetjes në rajonet tradicionale laburiste dhe rritja e forcave alternative si Reform UK dhe Partia e Gjelbër krijuan bindjen se qeveria kishte humbur kontaktin me elektoratin.
Në qendër të rebelimit u shfaq figura e Andy Burnhamit, kryebashkiak i Manchesterit të Madh dhe një nga politikanët më popullorë të së majtës britanike. Për muaj të tërë Burnham u konsiderua rivali i heshtur i Starmerit.
Ironikisht, vetë Starmer kishte ndihmuar në ngritjen e tij si kundërshtar. Në janar të këtij viti, drejtuesit e Laburistëve bllokuan rikthimin e Burnhamit në Parlament, një vendim që shkaktoi revoltë mes dhjetëra deputetëve dhe aktivistëve. Shumë prej tyre e interpretuan si një përpjekje të udhëheqjes për të eliminuar rivalin më serioz.
Por politika britanike ka një zakon të vjetër: sa më shumë përpiqesh të ndalosh një pretendent, aq më shumë e forcon atë. Fitorja e Burnhamit në zgjedhjet e fundit plotësuese u kthye në pikën e kthesës. Brenda pak ditësh, emri i tij filloi të përmendej hapur si pasardhësi i Starmerit. Sondazhet treguan se shumica e britanikëve e shihnin Burnhamin si alternativën më të besueshme për drejtimin e Laburistëve.
Rënia e Starmerit është edhe historia e një projekti politik që humbi identitetin. Kur mori drejtimin e Partisë Laburiste në vitin 2020, ai premtoi të ndërtonte një forcë moderne, pragmatike dhe të aftë për të qeverisur. Ai largoi figurat më radikale të partisë, afroi qendrën politike dhe fitoi zgjedhjet me një platformë të moderuar. Por sapo hyri në qeveri, u përball me të njëjtin problem që ka goditur pothuajse të gjitha partitë tradicionale europiane: mungesën e një vizioni të dallueshëm. Shumë votues filluan ta shihnin si administrator të sistemit dhe jo si reformator të tij.
Ekonomia nuk prodhoi rezultatet që publiku priste. Debatet mbi emigracionin, energjinë dhe shërbimet publike krijuan tensione të vazhdueshme. Brenda partisë u formuan fraksione që e akuzonin qeverinë se kishte humbur orientimin ideologjik. Edhe figura të rëndësishme si Angela Rayner nisën të shfaqnin publikisht pakënaqësi ndaj kursit të ndjekur nga Starmer.
Nëse dorëheqja konfirmohet plotësisht, Britania do të ketë ndërruar kryeministrin e saj të shtatë që nga referendumi i Brexit-it në vitin 2016. Ky fakt flet më shumë se çdo analizë. Dikur Britania konsiderohej simbol i stabilitetit politik europian. Sot ajo prodhon kryeministra me ritëm që do ta kishte zili edhe Italia e viteve më të paqëndrueshme.
Megjithatë, largimi i Starmerit nuk e zgjidh problemin kryesor. Kriza britanike nuk lidhet vetëm me emrin e kryeministrit. Ajo lidhet me konsumimin e modelit tradicional të partive të mëdha. Konservatorët humbën pushtetin sepse qytetarët nuk i besonin më. Laburistët fituan pushtetin, por shumë shpejt humbën besimin. Kjo është arsyeja pse Nigel Farage, të Gjelbrit dhe forcat e tjera periferike po fitojnë terren. Votuesit nuk po kërkojnë thjesht një lider të ri. Ata po kërkojnë një alternativë të re.
Keir Starmer do të mbahet mend si njeriu që riktheu Laburistët në pushtet pas një dekade e gjysmë në opozitë. Por historia mund të jetë më e pamëshirshme. Ajo mund ta kujtojë si liderin që fitoi një shumicë historike dhe e konsumoi atë më shpejt se çdo paraardhës i tij.