Lufta në Ukrainë po shndërrohet në një laborator të luftës moderne, ku teknologjia ndryshon me një ritëm të paparë. Dronët, inteligjenca artificiale dhe sistemet e reja të mbrojtjes po detyrojnë NATO-n të rishikojë mënyrën se si përgatitet për konfliktet e ardhshme. Për gjeneralin Aurelio Colagrande, zëvendëskomandant i Komandës Supreme Aleate për Transformimin e NATO-s, koha kur një sistem i ri armësh kërkonte vite për t’u zhvilluar ka përfunduar sot, ndryshimet në fushëbetejë mund të ndodhin brenda muajsh, madje edhe javësh.
Komanda Aleate për Transformimin, me bazë në Norfolk të Virxhinias, është një nga dy komandat strategjike të NATO-s, krahas Komandës Aleate për Operacionet. Detyra e saj është të sigurojë që Aleanca të jetë në gjendje të përshtatet me skenarët dhe sfidat e luftërave të së ardhmes.
Në një intervistë për Corriere della Sera, gjenerali Aurelio Colagrande flet për mësimet që NATO po nxjerr nga lufta në Ukrainë, revolucionin e dronëve, përdorimin e inteligjencës artificiale dhe nevojën për një industri evropiane të mbrojtjes që të jetë më e shpejtë dhe fleksibël.
Industria e mbrojtjes duhet të përshpejtojë inovacionin
A është industria e mbrojtjes në gjendje të përshtatet me kërkesat gjithnjë në ndryshim të fushëbetejës?
Ajo që po mësojmë nga krizat ndërkombëtare është se modeli i inovacionit në mbrojtje me të cilin ishim mësuar deri tani nuk është më i mjaftueshëm.
Në të kaluarën, zhvillimi i një sistemi të ri armësh mund të kërkonte vite, që nga momenti kur konceptohej deri në momentin kur mund të përdorej në terren. Sot nuk mund ta përballojmë më një ritëm të tillë.
Duhet të përshpejtojmë aftësinë e Aleancës jo vetëm për të inovuar dhe për të kuptuar tendencat e reja dhe zhvillimet në fushëbetejë, por edhe për t’i shndërruar ato në sisteme armësh që mund të përdoren në praktikë.
Në Ukrainë po shohim se evolucioni nuk matet më me vite, por me muaj dhe, në disa raste, edhe me javë.
Dronët janë shembulli më i dukshëm
Kur flisni për javë, i referoheni zhvillimit të dronëve?
Dronët janë shembulli më i dukshëm, por nuk janë i vetmi.
Po ndryshojnë edhe mënyrat e komandimit dhe kontrollit, si dhe mënyrat se si po zbatohet inteligjenca artificiale.
Të gjitha këto janë mësime që po i marrim nga ajo që po ndodh në Ukrainë. Ato na detyrojnë të jemi më të shpejtë në transformimin e kapaciteteve operacionale të Aleancës.
Këtë proces duhet ta përmirësojmë më tej. Kemi bërë shumë, por nuk mjafton.
Duhet ta përfshijmë industrinë e mbrojtjes shumë më herët në këtë proces, veçanërisht industrinë evropiane.
Industria perëndimore nuk ishte e përgatitur
A është industria evropiane në vështirësi përballë këtyre zhvillimeve?
Është një çështje që prek në një masë të madhe të gjithë industrinë perëndimore.
Industria nuk ishte e përgatitur për t’iu përgjigjur tendencave të reja që vijnë nga fusha e betejës.
Në të kaluarën mendohej se, për shembull, sasi të caktuara municionesh do të mjaftonin për një kohë të gjatë.
Por sot po shohim se përdorimi i municioneve dhe sistemeve të armëve është shumë më i shpejtë se në të kaluarën, sidomos në konfliktet me intensitet të lartë, si ai ruso-ukrainas.
Kjo do të thotë se edhe kapacitetet prodhuese duhet të përshtaten me një realitet të ri.
Lufta në Ukrainë po ndryshon NATO-n
A e ka ndryshuar lufta në Ukrainë NATO-n?
Do të thoja se po e ndryshon.
Është shumë e rëndësishme që të mësojmë gjithçka që po ndodh në frontin ukrainas, jo sepse presim që konflikti i ardhshëm të jetë identik, por sepse këto përvoja na japin mundësinë të parashikojmë tendencat e së ardhmes.
Në Poloni kemi një qendër që e kam vizituar së fundmi, të quajtur Joint Analysis Training & Education Center.
Aty operatorë ukrainas dhe të NATO-s punojnë së bashku për të analizuar dhe përkthyer në veprime konkrete mësimet e nxjerra pothuajse çdo ditë nga fusha e betejës në Ukrainë.
Qëllimi është që NATO të mos mbetet prapa zhvillimeve dhe të jetë në hap me tendencat e reja të luftës moderne.
Kërcënimet mund të vijnë nga shumë drejtime
Po nga lufta në Iran, çfarë mësimesh keni nxjerrë?
Kemi mësuar se kërcënimet e sofistikuara mund të vijnë nga shumë aktorë të ndryshëm dhe në shumë fusha të ndryshme.
Ato mund të lidhen me hapësirën kibernetike, inteligjencën artificiale, hapësirën dhe fusha të tjera.
Kjo do të thotë se mbrojtja moderne duhet të jetë në gjendje të përballojë një gamë shumë më të gjerë kërcënimesh sesa në të kaluarën.
Mungesa e interceptorëve amerikanë
Në SHBA ka një mungesë të raketave interceptuese pas konfliktit në Iran. Si po e trajton NATO problemin e mungesës së furnizimeve me interceptorë të prodhuar në SHBA?
Duhet të ndryshojmë mënyrën e bashkëpunimit me industrinë.
Industria duhet të bëhet një partner strategjik i shteteve.
Forcat e armatosura nuk mund të jenë thjesht konsumatorë. Nevojitet një partneritet i vërtetë dhe aftësia për të pasur procese prokurimi më të thjeshta, më të shpejta dhe më fleksibël.
Sipas Colagrande, kjo është veçanërisht e rëndësishme në një periudhë kur nevojat ushtarake mund të ndryshojnë shumë shpejt.
Si të mbrohemi nga dronët me kosto të ulët?
A po kërkoni zgjidhje më pak të kushtueshme për mbrojtjen në luftën kundër dronëve?
Qasja jonë duhet të jetë ajo e mbrojtjes së integruar dhe të shtresëzuar.
Ne ende kemi nevojë për interceptorë të sofistikuar. Raketat e tipit Patriot, ashtu si avionët F-35 dhe Eurofighter, janë të pazëvendësueshëm.
Por njëkohësisht kemi nevojë edhe për interceptorë me kosto të ulët, të prodhuar në sasi të mëdha, të cilët mund të përdoren kundër dronëve me kosto të ulët dhe në numra shumë më të mëdhenj se në të kaluarën.
Aktualisht, shumë kompani evropiane dhe amerikane po zhvillojnë sisteme të tilla.
Kjo qasje synon të krijojë një ekuilibër mes sistemeve të avancuara, por shumë të kushtueshme, dhe sistemeve më të lira që mund të prodhohen e përdoren në masë.
Inteligjenca artificiale, teknologjia më transformuese
A po punoni me inteligjencën artificiale? Si po i menaxhoni mundësitë dhe rreziqet e saj?
Besoj se inteligjenca artificiale është teknologjia më transformuese që po përdoret aktualisht në fushën e mbrojtjes.
Është një realitet me të cilin duhet të përballemi dhe ne shohim potencial të madh në përdorimin e saj.
Për ne, përdorimi i AI-së është i domosdoshëm për të përmirësuar aftësinë vendimmarrëse të komandantit.
Por AI nuk duhet të zëvendësojë gjykimin e komandantit. Ajo duhet të jetë një element që e ndihmon atë të marrë vendimin më të mirë në mënyrën më efikase dhe, mbi të gjitha, më të shpejtë.
Kush arrin të kuptojë më mirë dhe më shpejt atë që po ndodh në fushën e betejës do të ketë avantazh ndaj kundërshtarit.
Në një konflikt modern, shpejtësia me të cilën mblidhen, analizohen dhe interpretohen informacionet mund të jetë vendimtare.
NATO po e përdor tashmë inteligjencën artificiale edhe në aktivitetet e trajnimit, për të kuptuar nevojat e një komandanti që duhet të analizojë një sasi shumë të madhe të dhënash në një kohë të shkurtër.
AI mund të gabojë
Por inteligjenca artificiale mund të gabojë.
Sigurisht.Të dhënat duhet të jenë të besueshme. Ekziston mundësia për të përdorur të dhëna nga shumë vende dhe burime, por cilësia dhe besueshmëria e tyre mbeten thelbësore.
Dhe mbi të gjitha, duhet të ketë kontroll njerëzor.
Ne përjashtojmë përdorimin e inteligjencës artificiale pa mbikëqyrjen e njeriut.
Nga dronët te inteligjenca artificiale, nga raketat interceptuese te nevoja për një industri më fleksibël, lufta në Ukrainë po detyron NATO-n të rishikojë mënyrën se si përgatitet për konfliktet e ardhshme.
Për gjeneralin Aurelio Colagrande, mësimi kryesor është se ritmi i luftës moderne është shumë më i shpejtë se në të kaluarën. Teknologjitë mund të evoluojnë brenda muajsh, madje edhe javësh, ndërsa ushtritë dhe industria e mbrojtjes duhet të jenë në gjendje të përshtaten po me të njëjtën shpejtësi.
NATO po përpiqet të ndërtojë një model të ri, ku sistemet tradicionale dhe teknologjitë e reja të bashkëjetojnë: avionët dhe raketat e avancuara krahas interceptorëve të lirë kundër dronëve, ndërsa inteligjenca artificiale përdoret për të përshpejtuar analizën dhe vendimmarrjen.
Por, pavarësisht përparimit teknologjik, një vijë e kuqe mbetet e qartë: vendimmarrja përfundimtare duhet të mbetet nën kontrollin e njeriut.
Në këtë kuptim, lufta në Ukrainë nuk po ndryshon vetëm armët e përdorura në fushëbetejë. Ajo po ndryshon edhe mënyrën se si NATO mendon, planifikon dhe përgatitet për luftën e ardhshme.