Një shpërthim i ri i Ebolës në verilindje të Republikës Demokratike të Kongos po përhapet me shpejtësi, duke vënë nën presion ekstrem sistemim shëndetësor të brishtë dhe një komunitet të goditur nga varfëria, minierat informale dhe konfliktet e armatosura. Në qendër të krizës është Mongbwalu, një qytet minerar në provincën Ituri, ku spitali lokal është kthyer në vijën e parë të një beteje për të cilën nuk ka qenë i përgatitur.
Sipas raportimit të The New York Times, repartet e improvizuara për pacientët me Ebola janë të mbushura me të sëmurë, ndërsa mjekët përballen me mungesa bazike: teste, veshje mbrojtëse, maska, syze, ujë të pijshëm dhe hapësira izolimi. Familjarët hyjnë e dalin për t’u sjellë ushqim dhe ujë pacientëve, sepse spitali nuk arrin t’i sigurojë vetë. Në këto kushte, çdo kontakt me një pacient ose me trupin e një të vdekuri mund të kthehet në burim të ri infeksioni.
Autoritetet kongoleze e shpallën shpërthimin më 15 maj, por mjekët në terren thonë se sëmundja mund të ketë qarkulluar për javë të tëra pa u identifikuar. Të dhënat e përmendura në raportim flasin për mbi një mijë raste të dyshuara dhe qindra të lidhura me Mongbwalu-n. Bilanci mbetet i vështirë për t’u saktësuar, sepse rezultatet e analizave nga kryeqendra rajonale vonojnë disa ditë, shpesh kur pacientët tashmë janë në gjendje kritike.
The New York Times shkruan se virusi i këtij shpërthimi është Bundibugyo, një formë e rrallë e Ebolës për të cilën nuk ka vaksinë të miratuar dhe as trajtim specifik. Vaksinat e zhvilluara për llojin Zaire nuk mbrojnë nga ky variant. Kjo e bën përgjigjen shëndetësore edhe më të ndërlikuar. Simptomat e para — ethe, lodhje, dhimbje trupi — mund të ngatërrohen me malarien ose tifon. Vetëm më vonë mund të shfaqen të vjella, diarre dhe gjakderdhje.
Mongbwalu është veçanërisht i ekspozuar ndaj përhapjes. Qyteti tërheq minatorë ari, tregtarë, kontrabandistë dhe njerëz të zhvendosur nga konfliktet përreth. Lëvizja e vazhdueshme e popullsisë e bën gjurmimin e kontakteve shumë të vështirë. Rruga që lidh Mongbwalu-n me Bunia-n, kryeqendrën rajonale, është kthyer në korridor të mundshëm të përhapjes. Prania e grupeve të armatosura e kufizon edhe më shumë qasjen e ekipeve mjekësore.
Kriza nuk është vetëm mjekësore. Ajo është edhe krizë besimi. Sipas The New York Times, në rrugët e Mongbwalu-t qarkullojnë teori se Ebola është shpikje e mjekëve ose e organizatave të huaja për të përfituar para. Të tjerë e interpretojnë si mallkim. Zemërimi është drejtuar shpesh ndaj spitalit. Një repart izolimi i ngritur nga Mjekët Pa Kufij u dogj nga sulmues, ndërsa disa pacientë të dyshuar për Ebola u larguan gjatë kaosit.
Një nga pikat më të rrezikshme mbeten varrimet. Trupat e personave që vdesin nga Ebola janë shumë infektues, ndërsa ritualet tradicionale shpesh përfshijnë prekjen e të ndjerit. Autoritetet shëndetësore, Kryqi i Kuq dhe organizatat humanitare po përpiqen të organizojnë varrime të sigurta, por familjarët shpesh kërkojnë ta marrin trupin për ceremoni të zakonshme. Çdo funeral i pakontrolluar mund të kthehet në ngjarje të madhe përhapjeje.
Organizata Botërore e Shëndetësisë ka shpallur emergjencë globale shëndetësore. Ekspertët paralajmërojnë se zhvillimi i një vaksine për këtë lloj mund të zgjasë muaj. Deri atëherë, mbrojtja varet nga mjetet bazë: izolimi, testimi i shpejtë, gjurmimi i kontakteve, pajisjet mbrojtëse, komunikimi me komunitetin dhe varrimet e sigurta.
Në raportimin e The New York Times, mjekët në Mongbwalu e përshkruajnë situatën si një garë kundër kohës. Ata kërkojnë ndihmë më të shpejtë, më shumë personel dhe furnizime urgjente. Për banorët, bindja se Ebola është reale mund të jetë po aq vendimtare sa çdo pajisje mjekësore. Pa besim, pacientët fshihen, familjarët refuzojnë izolimin dhe virusi gjen rrugë të reja.
Megjithatë, mes frikës ka edhe shenja shprese. Disa pacientë po mbijetojnë, ndërsa ekipet humanitare po zgjerojnë kapacitetet e izolimit dhe dezinfektimit. Por koha mbetet faktori kritik. Nëse përgjigjja nuk përshpejtohet, një shpërthim që nisi në një qytet të largët minerar mund të shndërrohet në krizë shumë më të gjerë rajonale.