Britanikët dikur rriteshin me qumësht: Në vitin 1974 konsumonin mesatarisht rreth 2.8 litra (5 pinta) në javë, më shumë se dyfishi i konsumit aktual prej rreth 1.1 litra (2 pinta) në javë.
Qumështi ka qenë pjesë e dietës njerëzore prej më shumë se 9,000 vitesh, por në dekadat e fundit është vërejtur një zhvendosje drejt alternativave bimore të prodhuara nga arra dhe drithëra. Kjo lidhet si me rritjen e dietave vegane, ashtu edhe me faktin se shumë njerëz e kanë të vështirë të tresin laktozën, sheqerin natyral në qumësht.
Aktualisht, në Britani gati një në dhjetë gota qumështi të konsumuara është me bazë bimore – ndërsa vetëm një dekadë më parë ky raport ishte një në njëqind.
Ekspertët paralajmërojnë se largimi nga qumështi tradicional i lopës po bën që shumë njerëz të humbasin lëndë ushqyese kyçe. Një gotë qumështi (rreth 200 ml) përmban proteina cilësore për mbështetjen e muskujve dhe kalcium për kocka dhe dhëmbë të fortë.
Ajo që shpesh anashkalohet është se qumështi është gjithashtu i pasur me vitamina dhe minerale të tjera thelbësore që ndihmojnë organizmin në mënyra më pak të dukshme. Ai është një burim i rëndësishëm i vitaminës B12, e cila mban të shëndetshëm sistemin nervor dhe ndihmon në prodhimin e qelizave të kuqe të gjakut – jetike për energjinë dhe përqendrimin.
Qumështi përmban edhe jod, mineral i rëndësishëm për metabolizmin dhe funksionin e trurit, kalium për funksionimin e muskujve dhe rregullimin e tensionit të gjakut, si dhe fosfor, i cili bashkë me kalciumin forcon kockat.
“Sot njerëzit po kërkojnë ushqime natyrale dhe të papërpunuara, ndaj duhet të mendojnë seriozisht kthimin te qumështi i lopës,” thotë dietologia e regjistruar Jodie Relf.
Udhëzimet shëndetësore në Mbretërinë e Bashkuar sugjerojnë që produktet e bulmetit të jenë pjesë e rregullt e një diete të balancuar, por gjithmonë me masë. Dy deri në tre racionë bulmeti në ditë, ku një racion është një gotë qumështi (200 ml), konsiderohen të mjaftueshme për shumicën e të rriturve, qoftë nga qumështi, kosi apo djathi.
Cili është ndryshimi mes qumështit pa yndyrë, gjysmë të skremuar dhe të plotë?
Qumështi i plotë ruan yndyrën natyrale, e cila mbart vitamina të tretshme në yndyrë, veçanërisht vitaminën A, thelbësore për shikimin, imunitetin dhe shëndetin e lëkurës. Yndyra shtesë ndihmon trupin të përthithë më mirë disa lëndë ushqyese dhe rrit ndjesinë e ngopjes, që do të thotë se një gotë qumështi i plotë mban të ngopur për më gjatë.
Qumështi i plotë përmban gjithashtu proteina cilësore, kalcium dhe fosfor për kockat, jod për metabolizmin dhe funksionin e trurit, si dhe vitaminë B12 për energjinë dhe sistemin nervor.
“Njerëzit duhet të jenë më të guximshëm dhe të zgjedhin qumështin e plotë. Ai ka shije më të mirë, nuk dëmton shëndetin e përgjithshëm dhe është më ngopës,” thotë Jodie Relf.
Nichola Ludlam-Raine, përfaqësuese e Shoqatës Britanike të Dietologëve, thotë se zgjedhja mes qumështit të plotë dhe gjysmë të skremuar varet nga individi. Qumështi i plotë ka më shumë kalori dhe yndyrë të ngopur, gjë që mund të jetë e dobishme për ata që kanë nevojë për më shumë energji, ndërsa për personat që menaxhojnë peshën ose faktorët e rrezikut kardiovaskular, qumështi gjysmë i skremuar ose pa yndyrë është zgjedhja më e përshtatshme.
Qumështi pa laktozë
Për personat me intolerancë ndaj laktozës, ekspertët rekomandojnë qumështin pa laktozë, i cili ka pothuajse të njëjtin profil ushqyes si qumështi i zakonshëm, por është tretës më lehtë.
Qumështi i dhisë
Qumështi i dhisë ka përbërje të ngjashme me qumështin e lopës, por përmban më shumë minerale si magnezi, kaliumi dhe fosfori, si dhe disa vitamina shtesë. Ai është më i lehtë për t’u tretur për disa persona, por nuk ofron avantazh të qartë ushqyes për shumicën e njerëzve.
Qumështi Jersey dhe kefiri
Qumështi i lopëve Jersey është më kremoz dhe më i pasur me proteina, kalcium dhe vitamina A dhe D. Kefiri, një produkt i fermentuar, është i pasur me probiotikë dhe ndihmon tretjen, imunitetin dhe shëndetin e trurit.
Problemi me “qumështet” bimore
Alternativat pa bulmet shpesh nuk ofrojnë të njëjtin ekuilibër ushqyes. Qumështi i lopës është burim i shkëlqyer i proteinave, kalciumit, jodit dhe vitaminës B12, ndërsa alternativat bimore zakonisht përmbajnë më pak proteina dhe shpesh janë të përpunuara me aditivë.
Ekspertët theksojnë se qumështi tradicional mbetet një zgjedhje ushqyese e fortë dhe e vlefshme për shumicën e njerëzve, sidomos kur konsumohet me masë dhe si pjesë e një diete të balancuar.