Op/Ed

Pandemia dhe efektet e saj psikologjike

Nga Batjar Halili – Psikolog klinik

Pandemia është emri që u është dhënë epidemive që kanë efekte në të gjithë botën. Megjithëse efektet e tij në shëndetin fizik theksohen shpesh si shumë i demshëm, por mund të themi se efektet e saj psikologjike janë relativisht të neglizhuara. Megjithëse efektet trupore të epidemive janë shkatërruese dhe jetike, reaksionet psikologjike që ndodhin gjatë epidemive kanë efekte më të gjata sesa efektet trupore të epidemive.

Emocioni më i zakonshëm i përjetuar gjatë pandemive është ankthi për shëndetin personal, të dikujt ose shëndetin e të afërmve tonë.

Megjithëse ankthi është një përvojë e brendshme subjektive, prania e tij në një nivel të caktuar ose te themi mesatar i kontrolluar do të bëjë që personi të qëndrojë larg rreziqeve, të jetë i kujdesshëm dhe t’i bindet masave paraprake.

Fakti që njerëzit janë të ekspozuar ndaj kërcënimeve për jetën nga një virus që ata nuk mund ta shohin plotësisht dhe nuk dinë të funksionojnë gjithashtu shkakton një ndjenjë pasigurie.
Psikologu Nicholas Carleton thotë: ”Frika nga e panjohura është një nga frikat themelore, ashtu si frika dhe ankthet për sigurinë”.

Covid-19 nuk shfaqet në të njëjtën menyrë në çdo individ, disa individë shfaqin simptoma shumë të rënda ndërsa disa individë e kalojnë pa e kuptuar as vetë, efektet psikologjike të krijuara nga procesi pandemik ndryshojnë gjithashtu midis individëve.

Njerëzit tregojnë një shpërndarje dhe larmi normale për sa i përket përgjigjeve të tyre psikologjike ndaj pandemisë. Ndërsa disa njerëz nuk kanë ankth dhe hezitojnë të marrin masat e nevojshme përkatëse, disa njerëz janë jashtëzakonisht të shqetësuar dhe ky ankth ndikon negativisht në performancën e tyre profesionale ose akademike. Shumica e njerëzve përjetojnë një nivel të moderuar ankthi.

Përgjigjet emocionale dhe të sjelljes gjatë procesit pandemik mund të ngjajnë me simptomat e disa çrregullimeve psikologjike. Gjatë procesit pandemik, individët janë veçanërisht të prirur ndaj ankthit dhe çrregullimeve të humorit. Nëse individët kanë një diagnozë të mëparshme ose aktuale psikiatrike, rikthimi ose përkeqësimi i simptomave mund të ndodhë gjatë procesit të pandemisë.

Efektet e mundshme psikologjike të pandemisë mund të shkaktohen jo vetëm për sa i përket kërcënimit që paraqet për jetën, por edhe për shkak të efektit të saj në rutinat e jetës së përditshme.

Për shembull, një pandemi mund të parandalojë individët që të largohen nga shtëpia dhe t’i dënojë ata në izolim shoqëror. Heqja e ndërveprimit shoqëror mund të shkaktojë ndjenjën e vetmisë, duke e bërë të vështirë për individët që të marrin mbështetje sociale dhe të shkaktojnë një gjendje shpirtërore depresive.

Heqja e lirisë së dikujt, përvoja e brendshme e të qenit i paaftë për të bërë atë që duan të bëjnë, çon në një ndjenjë zhgënjimi. Prandaj, individët që ndihen të frustruar për shkak të pandemisë mund ta gjejnë veten duke reaguar më agresivisht sesa bëjnë normalisht në përditshmerin e tyrë. Ky është një faktor që mund të çojë në përkeqësim të marrëdhënieve shoqërore tashmë të kufizuara.

Këshilla: Faktori më i rëndësishëm në trajtimin e këtyre faktorëve psikologjikë të krijuar nga procesi pandemik është të mbani mend se emocione të tilla si ankthi, frika, pasiguria, zemërimi i ndjerë nga personi janë të dobishëm për sa kohë që nuk janë të tepërta dhe nuk eliminojnë funksionalitetin e personit.

Kur këto ndjenja ndahen me të afërmit, do të jetë më lehtë të përballosh efektet e tyre negative, pasi elementët e mbështetjes sociale do të rriten. Prandaj, edhe pse jo ballë për ballë gjatë procesit të pandemisë, komunikimi i vazhdueshëm me individë që janë emocionalisht afër tyre dhe ndjehen rehat në ndarjen e emocioneve negative do të jetë i dobishëm në drejtim të ruajtjes së shëndetit psikologjik të personit.

Ekziston një marrëdhënie midis shëndetit psikologjik dhe mirëqenies fizike të një personi. Nëse personi nuk përjeton stres të fortë psikologjik, sistemi imunitar do të jetë gjithashtu më rezistent. Stresi ka efekte negative në përgjigjet e sistemit imunitar.

Është e rëndësishme të merreni me aktivitete fizike në mënyrë që të ruani shëndetin fizik gjatë procesit të pandemisë. Sepse një shëndet më i mirë fizik ka të bëjë me mirëqenien psikologjike.

Për këtë arsye, masa të tilla si ushtrimet e rregullta, ushqimi i mirë dhe vëmendja ndaj modeleve të gjumit gjatë procesit të pandemisë janë ttë e vlefshme në drejtim të mbrojtjes së shëndetit fizik dhe shëndetit psikologjik.

Një faktor i rëndësishëm në trajtimin e efekteve psikologjike të pandemisë është ruajtja e rutinave ditore të personit sa më shumë që të jetë e mundur. Në vend që të ndryshojë të gjitha zakonet e jetesës, për shembull, nëse individi mban rutinat e tij në shtëpi (koha e gjumit, aktivitetet e kohës së lirë, etj.) Ngjashëm me para-pandeminë, kjo do ta ndihmojë atë të heqë qafe ndjenjën e pazakontë të sjellë nga pandemia.

Mjete më të mira komunikimi, teknologji më të përparuara, shoqëri më të arsimuara na japin ndjesinë se kemi armë efektive për t’u marrë me këtë problem. Një pikë e mirë fillestare për optimizëm mund të jetë të mbani mend se kur ndjenjat e pafuqisë janë mbizotëruese, ne kemi shumë më shumë burime për t’u marrë me këtë problem sesa më parë. Kemi mundësi të lexojmë informacione të sakta dhe jo lajme të rrejshme.

Është shumë e rëndësishme për individët që përjetojnë intensivisht ankth, gjendje depresive ose simptoma të tjera psikologjike të nxitën dhe të kuptojnë se marrja e ndihmës psikologjike është një metodë efektive për të përballuar këto probleme dhe për të kontaktuar ekspertët për të marrë mbështetjen profesionale.